Wie zijn Breiviks ‘reisgenoten’?


Het zou handiger en zonder twijfel een stuk geruststellender geweest zijn wanneer Anders Breivik te krankzinnig zou zijn verklaard om terecht te staan. De overlevenden van zijn bloedbad zouden dan de aanblik zijn bespaard van Breivik die salueert naar de TV-camera’s en hij zou niet in staat zijn geweest om de internationale aandacht te gebruiken om zijn doctrine te promoten, die volgens hem de moorden rechtvaardigt.

In een korte film, die werd getoond in het gerechtshof op de eerste dag van zijn proces, zette Breivik zijn theorie uiteen dat de westerse beschaving wordt aangevallen door multiculturalisme, een “anti-Europese haatideologie” georkestreerd door “culturele Marxisten”, die de islamitische “kolonisatie” van Europa hebben bevorderd om de traditionele christelijke waarden te vernietigen.

Apart genomen lijken zijn standpunten op een paranoïde waanvoorstelling — en dat is misschien waarom een eerste psychiatrische rapport verklaarde dat Breivik leidt aan schizofrenie. Maar als de overtuigingen die hij zegt te hebben werkelijk waanvoorstellingen zijn, dan is het meest beangstigende dat zij niet zijn ontsproten aan één enkele gestoorde geest: zij vertegenwoordigen een extreemrechtse ideologie die wordt gedeeld door groepen in Europa en de VS.

Breivik beweert deel uit te maken van een “counter-jihad”-beweging, een netwerk van bloggers en politieke activisten die geloven dat moslim-immigranten niet alleen dreigen met geweld, maar met een ‘demografische jihad’, eenvoudigweg door hier te leven en kinderen te krijgen. Deze ideeën hebben een nieuwe golf van extreemrechtse bewegingen geïnspireerd, de belangrijkste daarvan [in Groot-Britannië] is de English Defence League.

De leiders van deze ‘straatprotestgroep’, die ontstond in 2009, zijn Breiviks ideologische neefjes: hun belangrijkste woordvoerder, Stephen Yaxley-Lennon (die het pseudoniem “Tommy Robinson” gebruikt) heeft afstand genomen van Breiviks methoden, maar werd geciteerd in een interview waarin hij diens “sluwheid” prees. Vorig jaar, in de nasleep van de moorden in Noorwegen, voorspelde Yaxley-Lennon vergelijkbare gebeurtenissen in Groot-Britannië als de mensen niet naar de EDL zouden “luisteren”.

Duistere herkomst

Het “culturele marxisme”, dat volgens Breivik verantwoordelijk is voor de overname van Europa door moslims, is een samenzweringstheorie die is ontstaan in de VS. Deze theorie suggereert dat een kleine groep marxistische filosofen verbonden aan de Frankfurter Schule van Kritische Theorie tot doel heeft de westerse beschaving te vernietigen door multiculturalisme, homoseksualiteit en collectivistische economische ideeën te bevorderen.

Hoewel velen het zich tegenwoordig niet realiseren is die theorie van origine antisemitisch en de vroegste tegenstanders benadrukten dat deze filosofen allemaal joods waren. Breiviks lange “manifesto” wijdt een groot deel aan het profileren van Theodor Adorno, Herbert Marcuse en ander denkers van de Frankfurter Schule.
Een bedreiging voor etnische zuiverheid, verraad door corrupte elites, de aanwezigheid van een buitenlandse indringer — dit zijn allemaal vertrouwde thema’s voor extreemrechts. Maar de ideologie van de “counter-jihad”-beweging markeert een verschuiving weg van neo-Nazisme, wiens aanhangers boven alles geloven in een internationale joodse samenzwering — en dat immigratie een door joden geleid complot is om het Europese ras te verzwakken.

Het verschil is echter dat Breiviks thema’s wijdverbreid geloofwaardigheid genieten. Islamofobie heerst in heel West-Europa, waarbij de Britse pers het veld aanvoert met druppelsgewijze anti-moslim verslaggeving.

Zelfs de voorstelling van “cultureel marxisme” heeft zijn weg gevonden naar de gangbare opvatting, afgestemd op rechtse ideologen die ons willen doen geloven dat linkse elites hun agenda hebben opgelegd aan een onwelwillende bevolking. In de VS werd dit gepromoot door zielsverwanten van de onlangs overleden commentator Andrew Breibart, terwijl het hier [in Groot-Britannië] werd herhaald door conservatieven. Vorig jaar september beweerde de schrijver James Delingpole dat de BBC het slachtoffer was geworden van een marxistisch “plan om de westerse beschaving van binnenuit te vernietigen”. Eerder deze maand suggereerde een Daily Mail blogger, dat de oprichters van de New Statesman, Beatrice en Sidney Webb, toegewijd zijn aan de “vernietiging van de traditionele westerse beschaving” en dat de London School of Economics, die zij ook hebben opgericht, een broeinest is van Frankfurt-achtige subversie.

De gedachte dat iedere culturele conservatief in het geheim een extremist is of een latente moordenaar zou een andere vorm van paranoïde fantasie zijn. Maar het punt van extreemrechtse ideologie is dat het parasiteert op de algemene opvatting.

Het fascisme van de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw was succesvol omdat het inspeelde op de bredere angsten en de steun kreeg van hen die zichzelf nooit als “extremisten” zouden zien. De Nazi’s gebruikten antisemitisme omdat het al bestond in de Duitse maatschappij. Hun opvolgers gebruiken vandaag islamofobie omdat het al aanwezig is in onze maatschappij. Van een klein korreltje waarheid — het bestaan van islamitische terreur — wordt een volledige mythologie gesponnen over de aanstaande ineenstorting van de westerse beschaving en, of ze het zich realiseren of niet, conservatieve ideologen helpen het gif te verspreiden dat extreemrechts in staat stelt te groeien.

Vertaald uit het Engels van Who are Breivik’s fellow travellers? door Daniel Trilling, geplaatst op 18 april in The New Statesman

Over wltrrr

No, I'm not Walter Benjamin. But I am interested in current affairs, framing, populism, spin. Also looking for more sarcasm, parodies and satire, politics, art. Alter ego of @wvdc
Dit bericht werd geplaatst in Politiek en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s