Zahra Bahrami tussen Iran en Nederland


Dit artikel verscheen eerder op Krapuul, 1 febuari 2011

De Nederlandse regering speelde een twijfelachtige rol in de zaak tegen Zahra Bahrami. Afgelopen zaterdag werd het doodvonnis tegen de Nederlands-Iraanse uitgevoerd. Zij was op 1 januari van dit jaar ter dood veroordeeld vanwege drugssmokkel. Nederland reageerde verontwaardigd. Rosenthal sprak van een barbaars regime en bevroor de diplomatieke contacten. Wilders vond dat te slap en eiste dat de Iraanse ambassadeur zou worden uitgewezen. Iran reageerde dat geen dubbele nationaliteiten voor Iraniërs worden geaccepteerd en Bahrami rechtmatig was veroordeeld.

Eind augustus 2010 verschijnen er berichten in de Nederlandse media dat er een Nederlandse was gearresteerd in Teheran. Kort daarvoor werd de zaak bij Amnesty International bekend. Bahrami was op 27 december 2009 in Iran opgepakt. Ze was in Iran voor een familiebezoek. Ze zou zijn gearresteerd op verdenking van staatsgevaarlijke activiteiten en werd ervan verdacht aan een demonstratie tegen de regering te hebben bijgewoond. Op 24 augustus 2010 stelde Marico Peters van GroenLinks kamervragen aan minister van Buitenlandse Zaken Verhagen en riep hem op stappen te ondernemen. Het standaard antwoord was natuurlijk dat men al het mogelijk zou doen om mevrouw Bahrami te helpen. Verhagen had natuurlijk wel wat anders aan zijn hoofd. Hij had tijdelijk de leiding van de CDA-kamerfractie overgenomen en was druk aan het onderhandelen met Rutte en Wilders over een nieuw te vormen regering. Het was de tijd waarin door afwezigheid van buitenlandse zaken Nederland een steeds kleinere rol kreeg in de internationale betrekkingen. Mensenrechten, ontwikkelingssamenwerking en de EU, het moest allemaal minder, volgens het kabinet in aanbouw.

De Iraanse ambassadeur vertelde dat Bahrami niet zou zijn opgepakt tijdens een demonstratie, maar thuis zou zijn gearresteerd en bij haar arrestatie in het bezit zijn geweest van drie paspoorten, waarvan één vals. Ze zou ook in het bezit zijn geweest van 450 gram cocaïne en 420 gram opium. Op het bezit van meer dan 30 gram cocaïne staat in Iran de doodstraf. Volgens haar advocaat en vrienden heeft ze al die tijd vastgezeten in afdeling 209 van de Ewim-gevangenis, de afdeling waar de politieke gevangenen van de geheime dienst vastzitten. Het vals beschuldigen van criminele activiteiten is in dictatoriale en ondemocratische landen een beproefd middel om politieke tegenstanders in schijnprocessen te veroordelen en uit te schakelen. Haar kinderen noemen dat ze weliswaar tegen het regime was, maar politiek nauwelijks actief was. Haar advocaten trokken regelmatig aan de bel en klaagden dat er nauwelijks diplomatieke actie werd ondernomen door Nederland. De eerste advocaat van Bahrami zit zelf sinds het najaar vast. De media en Nederlandse diplomaten hadden bovendien geen toegang tot de rechtszaak, want de Iraanse autoriteit erkende alleen het Iraanse staatsburgerschap. Het schijnproces tegen Bahrami werd in alle stilte gevoerd, net zoals haar vonnis werd voltrokken. Tussen haar arrestatie en de eerste berichten over haar arrestatie in de Nederlandse media zaten acht maanden.

Wanneer Zahra Bahrami naar Nederland is gekomen en hier een verblijfsvergunning en uiteindelijk staatsburgerschap heeft gekregen is niet precies bekend. Ze is in 1965 in Teheran geboren en zou midden jaren negentig als vluchteling met haar zoon naar Nederland zijn gekomen. Ze woonde sinds 2006 in Engeland. Gisteren kwam Nieuwsuur met het bericht dat Bahrami in 2003 in Nederland is veroordeeld tot drie jaar gevangenisstraf, nadat ze bij de grens was betrapt met 1,6 kilo cocaïne in haar bagage. In 2007 zou ze opnieuw zijn veroordeeld voor vervalsen van een paspoort. Ze had dus in ieder geval de schijn tegen, zou je zeggen. Volgens Rosenthal doet dat niets af aan deze zaak. Maar is het niet ook in Nederland zo dat wanneer iemand al eens is veroordeeld dit meeweegt in toekomstige strafprocessen? Het is natuurlijk een twijfelachtige reden van de Iraniërs om de rechtsspraak tegen een niet erkend buitenlands staatsburger wel te accepteren.

Er rijzen nu talloze vragen, met name over de rol van de Nederlandse regering, d.w.z. Rosenthal en zijn voorganger Verhagen. Heeft de Nederlandse diplomatie wel genoeg gedaan? Rosenthal meldde verontwaardigd dat zijn ministerie en de ambassade er alles aan hebben gedaan om Bahrami bijstand te verlenen. Maar omdat Iran het Nederlandse staatsburgerschap van Bahrami niet erkent kunnen ambassademedewerkers niet met haar in contact komen. Restte stille diplomatie en dat is natuurlijk lastig met een land met een slechte staat van dienst op het gebied van mensenrechten. Bovendien is het allemaal snel en onzichtbaar voor de buitenwereld door de Iraniërs afgehandeld. Zaterdag was de executie van Bahrami nog niet bevestigd. Ook de familie was niet geïnformeerd. De rol van de media mag ook twijfelachtig genoemd worden. Buiten roepen van verontwaardiging is er weinig concreet nieuws over Bahrani. Begin december beklaagt de advocaat van Bahrami dat Nederland niets voor haar doet.

Volgens NRC-correspondent Thomas Erbrink heeft Rosenthal weinig ondernomen om op hoog diplomatiek niveau iets voor Bahrami te kunnen betekenen. Tot vorig jaar gebeurde het volgens hem wel en werd er met succes diplomatie bedreven om iets te kunnen doen voor de Nederlandse Iraniërs die in Iran vastzitten. Op 13 december van het afgelopen jaar weigerde Nederland om het toestel van de Iraanse onderminister van buitenlandse zaken Mottaki bij te tanken. Iran zei daarop verontwaardigd de geplande afspraak bij een VN-organisatie in Nederland af en draaide de kerosinekraan voor KLM in Teheran dicht. Het is illustratief voor de bekoelde relatie tussen Iran en Nederland. Nederland volgt formeel het standpunt van de EU om Iraanse burgers te steunen, dat probeert met sancties het verrijken van uranium te stoppen, maar staat beperkte handel met Iran toe. De afgelopen maanden werd in de media duidelijk hoe het standpunt van Nederland en Iran verhardden. Dieptepunt was het standpunt van gedoogpartner PVV om Iran preventief te bombarderen. Blijkbaar bepaalt tegenwoordig de Amerikaanse manier van frustreren van de betrekkingen met Iran nu het beleid, in plaats van de Europese richtlijn. “We ruilen geen jerrycan brandstof voor een gevangene”, zei Rosenthal gisteren. Rotterdam is overigens nog steeds een van de belangrijkste en grootste doorvoerhavens van Iraanse olie.

Er wonen naar schatting 30.000 Iraniërs in Nederland, waarvan er veel regelmatig naar Iran reizen. Iraniërs kunnen geen afstand doen van de Iraanse nationaliteit en doen ze dat toch kunnen ze nooit meer naar Iran reizen onder het huidige regime. Reizen naar Iran vanuit Nederland zal nu alleen maar bemoeilijkt worden door de opstelling van de Nederlandse overheid. Een dictatoriaal en zelfs barbaars regime bestrijd je niet door stille diplomatie te bedrijven, te dreigen en verontwaardigd te reageren op nieuwsfeiten. Dat doe je door mensen te steunen waar mogelijk en samen te werken met andere landen zodat de diplomatieke druk ook zichtbaar is en kan werken. Zonder ontmoetingen op topniveau en in alle openheid bereik je diplomatiek natuurlijk helemaal niets. Rosenthal gedraagt zich als een diplomatieke amateur, die verontwaardigd spreekt en in de stijl van de gedoogpartner de Iraniërs schoffeert. Er is niets waaruit blijkt dat Rosenthal ook maar iets concreets heeft ondernomen om de uitvoering van de doodstraf van Bahrami tegen te houden, laat staan haar vrij te krijgen, wat in het verleden bij andere gevangenen wel succesvol was.

De vraag is ook hoe Nederland denkt de Iraniërs in Nederland en in Iran in de toekomst te kunnen helpen. Iedere acht uur wordt er iemand in Iran geëxecuteerd en er zijn tienduizenden politieke gevangenen. Als mensenrechten en buitenlandse betrekkingen op een laag pitje staan, kan Nederland dan nog fatsoenlijk mensen in nood helpen, laat staan de Iraniërs helpen in hun strijd voor mensenrechten en democratie? Of is Nederland nu op de hand van de Amerikaanse haviken, die hopen dat ze na de volgende presidentsverkiezingen met hun oorlogsvloot kunnen opstomen naar Iran? Amerika dreigt steeds vaker met militaire acties, maar vooralsnog in bedekte termen. Wat betekent dit voor de rol van Nederland in de EU? En wat gaat er gebeuren als de PVV de komende verkiezingen gaat winnen en de druk opvoert op de regering om ongewenste moslims dus ook vele Iraniërs het land uit te zetten, als ze zich weigeren aan de normen en waarden van de PVV aan te passen?

Over wltrrr

No, I'm not Walter Benjamin. But I am interested in current affairs, framing, populism, spin. Also looking for more sarcasm, parodies and satire, politics, art. Alter ego of @wvdc
Dit bericht werd geplaatst in Media, Politiek en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Reacties zijn welkom

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s